9 jan

Z Terminologia

9 jan (pojazdów) (theg pa dgu) w szkole ningmapa odnosi się do dziewięciu ścieżek prowadzących do oświecenia, z których każda stanowi niezależną i kompletną całość. Są to:

• śrawaka jana (nyan thos kyi theg pa), pojazd słuchaczy,
• pratjekabudda jana (rang rgyal ba’i theg pa), ścieżka samotnych buddów,
• bodhisattwa jana (byang chub sems dpa’i theg pa), ścieżka bodhisattwów,
• krija tantra (bya ba’i rgyud kyi theg pa),
• ubhaja lub czarja tantra (u pa’i rgyud kyi theg pa),
• joga tantra (rnal ‘byor gyi rgyud kyi theg pa),
• maha joga (rnal ‘byor chen po’i theg pa),
• anu joga (rjes su rnal ‘byor gyi theg pa),
• ati joga (shin tu rlnal ‘byor gyi theg pa), zwana również „ati jogą, wielką doskonałością” (rdzogs pa chen po shin tu rlnal ‘byor gyi theg pa) lub „pierwotną jogą” (gdod ma’i rnal ‘byor).

Pierwsze dwie należą do hinajany, trzecia to mahajana, kolejne trzy należą do serii zewnętrznych tantr, zaś ostatnie trzy nazywane są trzema wewnętrznymi tantrami (maha, anu, ati).

W niektórych tantrach dzogczen istnieje inna klasyfikacja pierwszych trzech pojazdów:

• światowy pojazd bogów i ludzi (‘jig rten lha mi'i theg pa), obejmujący różne religie, które nauczają powstrzymywania się od negatywnych działań, czynienia dobra
• hinajana (theg pa dman pa),
• mahajana (theg pa chen po).

Z kolei w bon istnieje inny system klasyfikacji dziewięciu pojazdów, zwany „dziewięcioma ścieżkami bon” (bon theg pa rim dgu), jest on jednak zupełnie inny od tego przedstawionego powyżej.